Ozan Birol

Harname'deki zayıf ve çelimsiz eşek, çevresindeki öküzlerin semizliğine ve başlarındaki "ay gibi" boynuzlarına özenerek bu durumun sırrını öğrenmek için bilge bir eşeğe danışır. Bilge eşekten, öküzlerin insanlara rızık sağladıkları ve arpa-buğday üretimine hizmet ettikleri için bu "devlet tacına" layık görüldüklerini öğrenince, kendisi de emek vermeden aynı sonuca ulaşabileceğini sanarak bir ekin tarlasına dalar. Ancak tarlayı usulünce işlemek yerine ekinleri hırsla yiyip her yeri darmadağın eder, hatta karnı doyunca büyük bir özgüvenle "seslerin en çirkinini" çıkararak anırmaya başlar. Sadece ödülü hedefleyip başkasının hakkına tecavüz eden eşeğin bu davranışı, tarla sahibinin büyük öfkesiyle sonuçlanır; eşek feci bir dayak yemenin yanı sıra bıçakla kulakları ve kuyruğundan da edilir. Hikâyenin sonunda kanlar içinde kaçan eşek, hak etmediği bir kazanç peşinde koşmanın bedelini elindekileri de kaybederek öder; yani "boynuz umarken kulaktan ayrılmı...

 Ben Oğuz Kaan destanında kurdun rehberlik etmesi olayını değiştirdim. Yeni destanda Oğuz Kaan a bir kartal rehberlik etmekte. Metin şu şekilde: Günlerden bir gün Oğuz Kağan bir yerde Tanrı'ya yalvarıyordu. Karanlık bastı. Gökten bir ışık düştü. O ışının içinden, kanatlar gümüşten, gözler yakuttan, bölümleri çelikten devasa bir Gök Kartal çıktı. Bu kartal, Oğuz Kağan'ın otağının üzerine kondu ve dile şöyle dedi: "Ey Oğuz! Sen orduyla yürüyerek yerde, ben senin önünde uçup sana yol göstereceğim." Ertesi sabah gün ağarırken, Oğuz Kağan çadırının önüne muayene edildi. Gökten inen o büyük kartalın ordusunun önünde kanat çırptığını gördü. Oğuz Kağan sevindi, ordusuna kalk borusu çaldırdı ve yola koyuldu. Ordu'da Gök Kartal hep önlerinde süzülüyordu. Hiçbir zaman kartal sırasında bir kayanın tepesine konsa, Türk ordusu da orada konaklıyordu. Ne zaman ki kartal göğe yükselip kanat çırpsa, ordu da hemen atılıp yola düşüyordu. Kartal, keskin gözleriyle dağların istilasına...